Alimlər: İqlim dəyişikliyi olmasaydı, Avropadakı ekstremal istilər mümkün olmazdı

Alimlər bildiriblər ki, 50 il əvvəl Avropaya təsir edən rekord temperatur demək olar ki, mümkün deyildi və istiliyin əsas səbəbi iqlim dəyişikliyidir.
Elchi.az xəbər verir ki, əsasən Böyük Britaniya və Avropadakı çoxsaylı qurum və universitetlərin alimlərindən ibarət olan World Weather Attribution (WWA) tədqiqatçıları Avropa Birliyi (AB), Böyük Britaniya, İsveçrə və Norveçdə əhalisi 50.000-dən çox olan 854 şəhərdə temperatur dinamikasını təhlil ediblər.
Alimlər müəyyən ediblər ki, bu şəhərlərin 45%-i istilik stressinin ölçüsü olan yaş soğanaqlı qlobal temperatur baxımından bütün zamanların rekord səviyyələrini yaşayır və ya yaşamaq üzrədir.
50 il əvvəl, xüsusən də son bir həftədə Avropaya təsir edən həddindən artıq istiliyin demək olar ki, mümkün olmadığını müəyyən edən alimlərə görə, bu temperaturların əsas səbəbi iqlim dəyişikliyidir.
WWA-nın təhlilinə görə, sürətlə güclənən iqlim dəyişikliyi Avropada həddindən artıq isti dalğası ehtimalını 2003-cü ildəki temperatur şəraiti ilə müqayisədə 100 dəfə artırıb. Ən yüksək gündüz temperaturlarının yaşanma ehtimalı adi haldan təxminən 10 dəfə yüksəkdir.
Təhlil edilən 30 Avropa ölkəsindəki 854 şəhərin 45%-də yüksək temperatur və rütubət insan sağlamlığı üçün təhlükəli şərait yaratmaq üçün birləşib.
Həmçinin müəyyən edilib ki, El-Ninonun Avropadakı həddindən artıq istiyə heç bir təsiri yoxdur.
Təhlilin qiymətləndirilməsində Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının icraçı katibi Saymon Stil dünyanın kömür, neft və qazdan asılılığından qaynaqlanan iqlim dəyişikliyinin sürətlə yayıldığını bildirib və əlavə edib: “Lakin həll yolu son dərəcə aydındır. Biz daha tez fosil yanacaqlardan daha ucuz olan təmiz enerjiyə keçməliyik, eləcə də meşələri qorumalı və iqlimə davamlılığı artırmalıyıq. Heç bir ölkə “əvvəlki kimi” davam edə bilməz. Birlikdə bu prosesi sürətləndirməliyik.”
London İmperial Kollecinin Ekstremal Hava Hadisələri və Meşə Yanğınları üzrə ixtisaslaşmış tədqiqatçısı Teodor Keeping, iqlim dəyişikliyinin həddindən artıq istilik dalğalarını necə gücləndirdiyinə dair elmi tapıntıların qəti olduğunu bildirdi. Keeping, bu həftəki yüksək temperaturlara görə qazıntı yanacaqlarından davamlı tullantıların “birbaşa məsuliyyət daşıdığını” qeyd edərək əlavə etdi: “Avropada hər neçə ildən bir temperatur rekordlarının qırıldığını görürük. Lakin bu il bu, ardıcıl aylar ərzində baş verdi. Böyük Britaniyada məktəblərin bağlandığı “qar günlərinə” öyrəşmişik, amma bu nəsil “isti günlərlə” böyüyür.”

Şayəstə